Categories: اندیشه

گزارشی از رساله‌ی اصلاح فاهمه

به محض مواجهه با فلسفه‌ی اسپینوزا پرسش‌های فراوانی به ذهن خطور می‌کند. از جمله این‌که چطور با وجود فیلسوف بزرگی چون دکارت که فلسفه‌اش تغییراتی بنیادین در شناخت ما از جهان ایجاد کرد، فیلسوف دیگری چون اسپینوزا در نخستین کار فلسفی‌اش، فلسفه را به مسیری کاملن متفاوت دعوت می‌کند. البته در این گزارش قرار نیست به این پرسش پاسخی همه‌جانبه بدهیم، اما رساله‌ی اصلاح فاهمه از درون ما را به این جهش و گسست از فلسفه‌ی دکارت آشنا می‌سازد. اسپینوزا در جریان نوشتن آن، مدام ما را به بسط موضوعات و مفاهیم در کتاب‌های بعدی‌اش (که هنوز نوشته نشده بودند) ارجاع می‌دهد. این ارجاعات نشان از آن دارند که فیلسوف حتا در همان گام‌های نخست و در همین رساله‌ی ناتمام نیز طرحی کلی برای تبیین فلسفه‌ای جدید در سر داشت. از همین رو کسانی که با فلسفه‌ی دکارت دمخورند، در این رساله‌ی کم‌وبیش انقلابی، با مفاهیمی بدیع روبه‌رو خواهند شد؛ مفاهیمی چون امر جاودان، ذات، طبیعت، محال، ضروری و ممکن.

عتیق اروند

Recent Posts

مسئله‌ی کارگران؛ نقد فرهنگ دینی و ترویج آگاهی انقلابی

وحدت و مبارزه‌ی اضداد یکی از قوانین فلسفه‌ی مارکسیسم است: در همه چیز، در همه‌ی پدیده‌ها و روندها، دو قطب…

5 سال ago

مانیفست جنبش مستقل زنان افغانستان

این متن چکیده‌یی از ایده‌ها و اندیشه‌ها‌ی مبارزات مستقلانه‌ی زنان افغانستان در یک سده‌ی گذشته برای تحقق برابری، آزادی و…

5 سال ago

حیله‌یی به نام «وحدت ملی»

پس از تجربه‌ی بد «حکومت وحدت ملی» به رهبری غنی و عبدالله اگر آبروی ناچیزی هم به عبارت «وحدت ملی»…

5 سال ago

کودتای خونین علیه خبرنگاران

چندسال پیش وقتی در فیسبوک می‌نوشتم، کمتر احساس در تیررس‌بودن و ترورشدن را داشتم و آزادانه‌تر می‌نوشتم و زیاد بند…

5 سال ago

مفاهیم مشترک اسپینوزایی

تقریبن در اثری از اسپینوزا نیست که آثار به کارگیری مفاهیم مشترک مشهود نباشد. از نخستین رساله‌اش گرفته تا آخرین…

5 سال ago

خوانش اگزیستانسیال یاسپرس از عیسای مسیح

در این مقاله برآنیم تا به خوانش اگزیستانسیال کارل یاسپرس از زندگی و مرگ و پیام عیسای مسیح نقب بزنیم.

5 سال ago